CAO op de schop is de zorg begraven
Nu moet ik toch echt even iets kwijt. Tegen de berichten in de media over de ‘zorg-cao die op de schop moet’, moet ík nou echt even schoppen. Ik praat al twintig jaar met directies, management, ondernemingsraden en individuele werknemers over de mogelijkheden die de cao zou moeten bieden om aan beide partijen tegemoet te komen. Vanaf de tijd dat ik aan werkgeverszijde van de onderhandelingstafel zat, tot NU aan de kant van de werknemers in de directe zorgfuncties. In beide rollen heb ik overzichten gemaakt met mogelijkheden die de cao biedt om op decentraal niveau flexibel met arbeidsvoorwaarden om te gaan.
U zult me geloven of niet, maar de grootste weerstand kwam van de werkgevers. Hoe? OR-en die een instellingsregeling met hun bestuurder willen afspreken zijn hier vaak jaren mee bezig. Zodra een werknemer zijn baas vraagt gebruik te mogen maken van het meerkeuzesysteem arbeidsvoorwaarden (MKSA), dat in elke zorg-CAO is opgenomen en waarin de uitwisselbaarheid van arbeidsvoorwaarden mogelijk is zodat er voor een ieder maatwerk gecreëerd kan worden, geven werkgevers niet thuis. Menig werkgever weet niet wat er allemaal mogelijk is binnen de CAO en het MKSA en heeft daarover ook nog nooit een aanbieding gedaan aan zijn werknemers.
Natuurlijk zijn wij er bij NU’91 voorstander van dat werknemers maatwerk kunnen toepassen binnen hun arbeidsvoorwaarden. De ene werknemers is immers de andere niet, zoals wij ook binnen onze visie op levensfasebeleid uitdragen. Maar wij regelen dat dan wel op gelijk niveau. Dus binnen een systeem waarvan we zeker weten dat de uitwisselbaarheid van de verschillende arbeidsvoorwaarden tegen gelijke rechten zal gaan, en er niet één partij, maar twee partijen hun voordeel mee kunnen doen.
Medewerkers in de zorg zijn over het algemeen bezig met de zorg voor de cliënt, waar zij op dit moment een moeilijke en zware taak hebben om de continuïteit er van te waarborgen. Niet alle medewerkers hebben zin om (ten koste van de tijd die zij aan de cliënt zouden willen besteden) zich te verdiepen in hun keuzepakket en in overleg te gaan met een leidinggevende die ten eerste vaak geen bevoegdheid heeft om te onderhandelen over arbeidsvoorwaarden, en ten tweede vooral de taak opgelegd heeft gekregen om te bezuinigen. En als men er wel zin en tijd voor heeft, kan er al zo veel.
De meeste verpleegkundigen, verzorgenden en cliëntbegeleiders echter zitten er niet op te wachten zelf over hun arbeidsvoorwaarden afspraken te maken met hun manager. Zij zullen hiervoor zelfs en masse demonstreren, zo zagen wij in maart van dit jaar in de Gehandicaptenzorg, toen één vakbond het zalige idee had om een cao-principe-akkoord in die richting af te sluiten. Ik weet zeker dat, zodra de CAO op de schop gaat, onze achterban ook met een schop de straat op gaat om de zorg te begraven.
Begrijp me niet verkeerd! Het bieden van ruimte binnen de bestaande zorg-cao’s om personeel de gelegenheid te geven meer maatwerk in hun arbeidsvoorwaarden te brengen, lijkt mij een prachtig doel voor de komende jaren. Als einddoel koppel ik daar graag weer een betere combinatie van werk en privé aan, zodat men op den duur langer met plezier aan het werk zal kunnen blijven. Benut dan allereerst de ruimte die er NU is, en faciliteer OR en werknemer door deze ruimte duidelijk te maken en tegen inlevering van gelijke arbeidsvoorwaarden aan te bieden. En doorvoor is een cao nodig, waarin wij, als alle partijen dat wenselijk achten, de nodige ruimte zullen creëren.
Fijntjes werd opgemerkt dat de werknemersorganisaties die betrokken zijn bij de zorg-cao’s schitterden door afwezigheid op een congres met de naam ‘De CAO op de schop’. Voor een goed verstaander is dat misschien wel een signaal.
Jacqueline den Engelsman,
CAO-onderhandelaar NU’91
